SOLFEM logo light

fundamental designs

English
English
Zoek
Talkshowhost (De Stemming)

Uitgelegd: De Stemming

In dit stuk wordt het verhaal ‘De Stemming’ uitgelegd.

Heb je dit verhaal nog niet gelezen? Lees het dan eerst hier. 

De Stemming is een verhaal over een debat dat volledig uit de hand loopt. Doordat de vooroordelen van de personages elkaar versterken, ontstaat er een sneeuwbaleffect aan ophef en verontwaardiging. Dit zorgt ervoor dat een (belangrijk) politiek besluit wordt genomen op basis van systematische denkfouten. 

In dit stuk wordt dieper ingezoomd op het verhaal. Hierbij komen de volgende onderwerpen aan bod:

1

Het fundamentele onderwerp van het verhaal: vooroordelen

2

Een uitleg van de vooroordelen van de personages

3

Een verklaring van de namen van de personages

Uitgelegd: De Stemming

In dit stuk wordt het verhaal ‘De Stemming’ uitgelegd.

Heb je dit verhaal nog niet gelezen? Lees het dan eerst hier. 

De Stemming is een verhaal over een debat dat volledig uit de hand loopt. Doordat de vooroordelen van de personages elkaar versterken, ontstaat er een sneeuwbaleffect aan ophef en verontwaardiging. Dit zorgt ervoor dat een (belangrijk) politiek besluit wordt genomen op basis van systematische denkfouten. 

In dit stuk wordt dieper ingezoomd op het verhaal. Hierbij komen de volgende onderwerpen aan bod:

1

Het fundamentele onderwerp van het verhaal: vooroordelen

2

Een uitleg van de vooroordelen van de personages

3

Een verklaring van de namen van de personages

Talkshowhost (De Stemming)
Uitgelegd icon (Rood)

ontdek andere

Uitgelegd

lees

De Stemming

Delen icon 2 (Rood)

deel

met anderen

Verdieping icon (Rood)

verdiep je in

Vooroordelen

Fundamentele onderwerp: vooroordelen

In ‘De Stemming’ heeft elk personage dat centraal staat in de hoofdstukken (sterk) last van een vooroordeel. Hierdoor kijken de politici niet helder naar de situatie waar het debat over gaat. Een aantal bijfiguren in het verhaal wijzen op deze denkfouten, maar de personages vallen stug in dezelfde valkuil. De vooroordelen van de personages zijn allemaal verschillend, maar doordat ze in dit verhaal een versterkend effect hebben, creëren ze een perfecte storm. Ondanks (een beetje) reflectie op het einde, blijft de vraag open of het een volgende keer anders zal gaan. 

De vooroordelen van de personages komen veelvuldig voor in ons leven. De denkwijze van de personages zijn, al dan niet in minder sterke mate, te herkennen in vele situaties in het echte leven. Ze zijn dagelijks relevant en dus een fundamenteel onderwerp. Het is relevant om vooroordelen te herkennen in ons eigen gedrag, aangezien ze (onbedoeld) een negatief effecten kunnen hebben. 

De personages leunen sterk op één specifiek vooroordeel. In de realiteit hebben wij last van meerdere vooroordelen, sommige sterker dan anderen. Door zowel de sterkte als gevolgen van vooroordelen uit te vergroten in het verhaal ervaar je welke invloed vooroordelen in potentie kunnen hebben.

Het aanwijzen van vooroordelen is ongemakkelijk. Het is niet prettig als iemand onze denkfouten benoemen, hoe terecht die constatering ook is. Daarom heeft dit verhaal een humoristisch en absurdistisch karakter. De intentie is om de ervaring met vooroordelen niet te zwaar te maken, het is namelijk een gegeven waar we allemaal mee om zullen moeten gaan. 

“

De vooroordelen van de personages komen veelvuldig voor in ons dagelijks leven.

”

Vooroordelen van de personages

Elk personage dat centraal staat in een van de hoofdstukken heeft last van een vooroordeel. In het overzicht hieronder zie je welk vooroordeel dit is en welke uitingen in het verhaal erbij horen.

Belangrijk om te weten hierbij is dat de premier vaak gelijk heeft. De lezer kan twijfelen over wie de waarheid spreekt door het gebrek aan andere invalshoeken, maar het is bedoeld dat de premier eigenlijk altijd gelijk heeft. Echter, zoals de tabel aangeeft, heeft de premier ook een eigen valkuil.

Personage

Vooroordeel

Voorbeelden in het verhaal

Vroedmeester

Referentie-effect

(Engels: anchoring bias)

Een oordeel sterk laten afhangen van de eerste informatie die je hoort. Deze referentie, of anker, weegt sterker dan nieuwe informatie die je erna krijgt.

Vroedmeester valt gelijk met de deur in huis: ze heeft in de krant het getal van 20.000 ontsnapte kikkers en padden gezien. Dit getal maakt de ontsnapping tot een grote ramp. Dit (vroege) getal was alleen verkeerd en de hoeveelheid ontsnapte kikkers en padden is kleiner. Door niet naar nieuwe informatie te kijken, creëert Vroedmeester een verkeerd oordeel over de zwaarte van de ramp.

De Boom

Wijsheid achteraf

(Engels: hindsight bias)

Het idee hebben dat gebeurtenissen uit het verleden voorspelbaarder waren dan ze eigenlijk zijn. Je hebt het gevoel dat het altijd al wist dat het ging gebeuren.

De Boom zegt dat hij de ontsnapping zag aankomen. Met het inbrengen van nieuwe wetgeving wilde hij deze voorkomen. Dit had alleen niet geholpen, omdat er een nieuwe situatie was. De voorgestelde maatregelen hadden kunnen helpen bij een herhaling van vorige ontsnappingen, maar niet bij deze. De Boom ziet een patroon terwijl dit niet terecht is.

Rugstreep

Herinneringsvervalsing

(Engels: misinformation effect)

De neiging om informatie na afloop van een gebeurtenis de herinnering ervan te laten beïnvloeden. Hierdoor ontstaat een incorrect beeld van de gebeurtenis in je geheugen.

In het debat wordt duidelijk dat de premier niet publiekelijk had gedeeld dat er achterstallig onderhoud was. Rugstreep vindt het onbegrijpelijk dat hij dit niet hoorde toen ze de ontsnapping bespraken tijdens hun coalitieoverleg. Echter, ze hebben elkaar niet gesproken over de ontsnapping, maar hebben de vragen van de pers verwarring in zijn herinnering veroorzaakt. De premier heeft niet doelbewust iets achtergehouden voor Rugstreep, maar het niet gedeeld omdat ze het niet belangrijk vond.

Knoflook

Beschikbaarheidsheuristiek

Beschikbaarheids-heuristiek

(Engels: availability heuristic)

Het effect dat als je je iets (snel) kan herinneren, dit zwaarder weegt in je besluitvorming. Deze gedachten zijn alleen niet (altijd) belangrijker dan zaken die je je niet kan herinneren, waardoor je een verkeerde beslissing kan nemen.

Vers in het geheugen van Knoflook is het bericht van de noodtoestand in het buurland. In combinatie met het optreden van de premier eerder, dient hij een motie van wantrouwen in. De noodtoestand in het buitenland zegt echter niks over de ontsnapping hier. Het is namelijk een andere situatie en geen teken aan de wand. Knoflook maakt hier dus een verkeerde inschatting.

Meer

Optimisme vooroordeel

(Engels: optimism bias)

Het onterechte gevoel dat jouw kans om negatieve dingen mee te maken lager is dan bij anderen. Hierdoor denk je dat je minder kans hebt om te lijden dan realistisch is.

Meer ziet geen enkele reden waarom het slecht met haar zou kunnen aflopen in het debat. Ze weerlegt alle punten van haar tegenstanders en heeft inhoudelijk gelijk. Echter, dit is te positief gedacht, want ze houdt geen rekening met een stemming die foutief kan verlopen. Uiteindelijk moet ze toch vertrekken als premier, ook al komt dit door een dwaling van voorzitter Spring.

Spring

Dunning-kruger effect

(Engels: Dunning-Kruger effect)

Je denkt dat je slimmer bent dan eigenlijk het geval is. Je bezit niet het zelfbewustzijn om je eigen incompetentie te zien.

De speciale stemmethode die Spring heeft bedacht werkt niet zo goed als hij zelf denkt. Er is een heel boekwerk aan regels bedacht, maar de praktijk laat zien dat het niet werkt. Hierdoor gaat de telling mis en verzegelt Spring een verkeerde uitslag. De assistent probeert nog te wijzen op mogelijke fouten die hij maakt, maar Spring negeert enige poging tot reflectie.

Bastaard

Bevestigingsvooroordeel

(Engels: confirmation bias)

De voorkeur geven aan informatie die je eigen mening bevestigt. Je geeft minder aandacht of waarde aan informatie die het tegendeel beweert.

Bastaard vindt de premier al voor het debat incompetent. Wanneer de crisis zich aandient, ziet Bastaard in de argumenten van haar tegenstanders enkel bevestiging van de incompetentie van Meer. Tegenargumenten van de premier en de talkshowhost maken hierin geen verschil.

Wanneer het gaat over voorzitter Spring, wie van dezelfde partij is, gebeurt juist het omgekeerde. Deze is in de ogen van Bastaard competent en blijft dit na de foutieve stemming nog steeds.

Van Hei

Zelf-dienende attributiefout

(Engels: self-serving bias)

De tendens om externen de schuld te geven als iets fout gaat en zelf succes te claimen als iets goed gaat. Je probeert hiermee je eigenwaarde te beschermen

In het laatste debat legt van Hei de schuld van het nieuwe incident bij het oude beleid neer. Ze vindt dat ze zelf er alles aan heeft gedaan om het te voorkomen, maar dat het oude beleid een te grote invloed heeft gehad op dit nieuwe incident. Hierdoor had dit in haar ogen niet voorkomen kunnen worden.

De vooroordelen in het overzicht hierboven zijn bewust verwerkt in het verhaal. Het is goed mogelijk dat je als lezer nog andere betekenis leest in het verhaal. Dit kan bijvoorbeeld te maken hebben met recent nieuws of een bepaalde visie op de politiek. Jouw ervaringen zijn relevant voor de interpretatie van het verhaal, ook al kunnen die niet zo bedoeld zijn. Je kan dit ook als een soort vooroordeel zien: hoe je naar de wereld kijkt, bepaalt hoe je het verhaal interpreteert. 

Ken jij alle vooroordelen?

[ld_quiz quiz_id="5129"]

Namen van de personages

De namen van de personages zijn niet willekeurig. Deze verwijzen naar een type pad of kikker aanwezig in Nederland. In de onderstaande tabel is te zien welke dit zijn, samen met een foto en informatie over het daadwerkelijke dier. Beiden zijn gebaseerd op informatie van de website van het naturalis biodiversity center en de foto’s zijn gemaakt door Jelger Herder en Raymond Creemers.

Personage

Uiterlijk

Kenmerken

Vroedmeester

Vroedmeesterpad

Een kleine pad die oorspronkelijk alleen voorkwam in Zuid-Limburg. De mannetjes dragen eisnoeren, zoals zichtbaar op de foto. De padden zijn vindbaar in kleine wateren in de buurt van bossen.

De Boom

Boomkikker

Een kikker actief gedurende zowel de dag als de nacht. Hij gaat klimmend door het leven en heeft zuignapjes aan z’n tenen. De kikkers zijn te vinden in gebieden met veel moeras en poelen.

Rugstreep

Rugstreeppad

Een pad herkenbaar aan een smalle, gele rugstreep. Hij is op de buik lichter gekleurd en heeft korte poten. De padden zijn actief in dynamische milieus gemaakt door menselijke activiteiten.

Knoflook

Knoflookpad

Een pad met een opvallende graafknobbel aan z’n achterpoot. Hij heeft ook een bruine pijl op de rug. De padden komen voor in graafbare zandbodems..

Meer

Meerkikker

De grootste groene kikker met een wrattige huid. Hij heeft lange achterpoten en grijze kwaakblazen. De biotoop van deze kikkers zijn voedselrijke wateren en sommige kleine sloten.

Spring

Springkikker

Een slanke kikker met een lichte kleur. Hij heeft een spitse snuit en lange achterpoten. De kikkers zijn beperkt actief in Nederland, maar gedijen bij een directe omgeving van bos en wateren.

Bastaard

Bastaardkikker

Een kikker met een groenbruine kleur. Hij is herkenbaar aan een lichte rugstreep en lange achterpoten. De kikkers leven in vrijwel heel Nederland en hebben een voorkeur voor onbeschaduwde wateren.

Van Hei

Heikikker

Een kleine kikker met een grote graafknobbel. Hij heeft vaak een bruine streep op z’n rug. De kikkers voelen zich fijn in veen en heides met voedselarme vennen.

Het zijn er vijf:

 

1. In hoofdstuk 1 ziet Vroedmeester een onbetrouwbare premier en zegt: “Volgens mij bent u behoorlijk van het padje af”

 

2. Meer legt in hoofdstuk 2 uit dat de ontsnapping een perfecte storm was: “De kikkers en padden zagen hun kans schoon en hebben het hazenpad gekozen”

 

3. In hoofdstuk 5 geeft Meer aan dat ze geen gevaar voor de coalitie ziet: “Rugstreep is helemaal verkikkerd is op onze coalitie”

 

4. Voorzitter Spring zegt tegen zijn medewerkers het volgende in hoofdstuk 6, aangezien hij wat ruimte nodig heeft om na te denken: “Ik voel mij als een kikker op een kluitje”

 

5. Bastaard is blij in hoofdstuk 7 dat de buitenlandse president wel ingrijpt als “een gemuteerde gorilla het hazenpad kiest”

 

Als bonus is er ook nog de opsomming van plaatsen gemaakt door De Boom in hoofdstuk 2. Als je de eerste letters van alle plaatsen neemt, vormt het woord toevallig. Dit is een knipoog naar het vooroordeel van De Boom, namelijk dat hij de ontsnapping wel zag aankomen, terwijl het een losse verzameling is van verschillende incidenten.

Behoefte aan meer verdieping?

In dit stuk heb je kunnen lezen hoe ‘De Stemming’ op vooroordelen is gebaseerd. Dit fundamentele onderwerp beïnvloedt de uitingen van de karakters sterk en daarmee ook de afloop van het verhaal. Alle hoofdpersonages hebben er last van, maar zijn (bijna) allemaal niet in staat om dit in te zien.      

Misschien ben je nu wel nieuwsgierig geworden naar de impact van vooroordelen op jouw leven. Dit verhaal is fictief, maar vooroordelen beïnvloeden ieders leven. Ook valt er nog veel meer te leren over dit onderwerp, bijvoorbeeld over het ontstaan ervan en hoe je ermee om moet gaan. 

Benieuwd naar meer? Duik dan verder de diepte in met de verdieping over Vooroordelen. 

Verdieping: Vooroordelen
Uitgelegd icon (Rood)

ontdek andere

Uitgelegd

lees

De Stemming

Delen icon 2 (Rood)

deel

met anderen

Verdieping icon (Rood)

verdiep je in

Vooroordelen

Winkelwagen
Winkelwagen is leeg
Verder winkelen

Deel het met anderen