In december 2019 heeft de Europese Commissie de Europese Green Deal aangekondigd. Hiermee wilde men de Europese Unie (EU) in overeenstemming brengen met de afspraken uit het Akkoord van Parijs.
De Europese Green Deal heeft als doel om in 2050 klimaatneutraliteit te bereiken binnen de EU. Er moest nieuw klimaatbeleid komen om een moderne en concurrerende economie zonder emissies te realiseren.
Weet je eigenlijk niet precies hoe wij samenwerken in Europa? Dan ben je zeker niet de enige.
De Europese Green Deal bestaat uit vele verschillende wetten, strategieën en voorstellen. Hieronder zijn een aantal voorbeelden genoemd:
o
De natuur herstelwet (juni 2024) heeft als doel om maatregelen te nemen om tegen 2030 ten minste 20% van de land- en zeegebieden in de EU te herstellen en uiterlijk in 2050 alle ecosystemen te herstellen
o
De critical raw materials act (maart 2023) moet de toegang tot een veilige, gediversifieerde, betaalbare en duurzame aanvoer van kritieke grondstoffen waarborgen
o
De net-zero industry act (maart 2023) focust op het opschalen van de productie van schone technologieën
o
Het social climate fund (december 2022) moet ervoor zorgen dat de energietransitie op een eerlijke manier plaatsvindt
o
Het repowereu plan (mei 2022) is de gezamenlijke Europese inspanning om meer te doen voor betaalbare, betrouwbare en duurzame energie
o
De forest strategy (november 2021) moet bossen meer laten bijdragen aan het realiseren van de Europese Green Deal
o
De climate adaptation strategy (juni 2021) focust op het voorbereiden op de gevolgen van klimaatverandering in 2050
o
De chemicals strategy (maart 2021) moet een gifvrij milieu en competitieve industrie voor chemicaliën realiseren
o
De biodiversity strategy (oktober 2020) moet biodiversiteit laten herstellen
o
De farm to fork strategy (mei 2020) moet voedselketens eerlijk, gezond en duurzaam maken
o
Het circular economy action plan (maart 2020) gaat over het duurzaam gebruik van materialen
o
De european industrial strategy (maart 2020) focust op de digitale en groene transitie in de Europese industrie
Nieuwsgierig naar een volledige lijst? Kijk dan hier.
De Europese Klimaatwet legt de doelstellingen van de EU Green Deal vast. Het stelt dat de EU in 2050 klimaatneutraal moet zijn en in 2030 haar emissies met minimaal 55% moet hebben gereduceerd ten opzichte van 1990. In maart 2020 werd de wet voorgesteld door de Europese Commissie en in mei 2021 gefinaliseerd met de instemming van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie.
De Europese Klimaatwet moet garanderen dat de transitie naar klimaatneutraliteit onomkeerbaar is, net de Nederlandse variant. Investeerders, burgers en overheden krijgen hiermee meer zekerheid. Elk land en sector moet emissies reduceren totdat er uiteindelijk netto nul uitstoot is.
Lidstaten moeten voor de Europese Klimaatwet nationale energie- en klimaatplannen (INEKs) indienen. Elke vijf jaar kijkt de EU aan de hand van de INEKs of ze op schema ligt om haar doelstellingen uit de Europese Klimaatwet te halen.
In juli 2021 presenteerde de Europese Commissie een groot pakket aan klimaatmaatregelen onder de naam ‘Fit for 55’. Dit pakket focust op het halen van 55% emissiereductie in 2030 zoals geformuleerd in de Europese Klimaatwet.
Fit for 55 bestaat uit meerdere voorstellen. Het betreft zowel nieuwe voorstellen als herzieningen van bestaand beleid:
o
Aanscherping van het europese emissiehandelssysteem (eu ets)
o
Aanscherping van de effort sharing regulation (esr)
o
Aanscherping van de doelstelling voor land use, forestry and agriculture (luclucf)
o
Aanscherping van de doelstelling voor hernieuwbare energie in het renewable energy directive (red)
o
Aanscherping van de doelstelling voor het besparen van energie in het energy efficiency directive (eed)
o
Aanpassing van het belastingsysteem (energy taxation directive) om te zorgen dat het belastingsysteem synchroon loopt met de klimaatambities
o
o
Nieuwe doelstelling voor het gebruik van duurzame vliegtuigbrandstof in het refueleu aviation initiative
o
Nieuwe doelstelling voor de scheepvaart in het fueleu maritime initiative, namelijk een maximum aan de hoeveelheid broeikasgassen die per energiegebruik door een schip mag worden uitgestoten
o
Het nieuwe carbon border adjustment mechanism (cbam) moet ervoor zorgen dat import van spullen buiten de EU dezelfde CO2-prijs betalen als producten gemaakt binnen de EU.
Benieuwd wat al deze beleidsinitiatieven zijn? Klik op de links en lees er verder over.
Denk je dat je al het beleid wel kent? Doe de quiz hieronder en match het beleid met de juiste omschrijving.
We gaan in het volgende hoofdstuk dieper in op wat Fit for 55 betekent voor het Nederlandse klimaatbeleid.
Het coalitieakkoord van Rutte-IV (januari 2022) speelde in op de nieuwe Europese ambities van de Europese Green Deal. Het akkoord stelt de ambitie om Nederland koploper te maken bij het tegengaan van de opwarming van de aarde. De coalitiepartijen spannen zich in om de opwarming te beperken tot 1,5 graad.
Het kabinet scherpt het doel voor emissiereductie aan tot ten minste 55%. Dit is 6% procent hoger dan het 49%-doel van Rutte-III. Om dit doel zeker te halen, wordt beleid ontwikkeld wat ongeveer 60% emissiereductie in 2030 zou moeten behalen. Aangezien er altijd tegenvallers kunnen zijn, wordt in de ogen van Rutte-IV zo een veilige marge gekozen. Het doel voor 2035 wordt 70% emissiereductie en voor 2040 80% emissiereductie.
Fit for 55 was tijdens het schrijven van het coalitieakkoord nog niet vastgesteld. Het coalitieakkoord benoemt wel dat het klimaatbeleid na vaststelling van het pakket zou worden herijkt.
Nieuwe Europese doelstellingen waren belangrijk voor de hogere Nederlandse klimaatambitie van Rutte-IV. Het 55%-doel was wel al aangekondigd in het regeerakkoord van Rutte-III, dus het kwam niet als een grote verrassing. Voor Rutte-IV was het belangrijk dat op Europees niveau de 55%-ambitie ook zou gelden voordat het in Nederland ook het doel kon worden.
Op het eerste gezicht lijkt het alsof de 55%-doelen van de EU en Nederland naadloos op elkaar aansluiten. Echter, zoals we in het volgende hoofdstuk zullen zien, zijn de Europese en Nederlandse aanpak niet gelijk aan elkaar.
