Weinig ruzie
0,25
80
30
Een charrette is een serie aan korte bijeenkomsten waarin een kleine groep mensen snel samenwerkt op een specifiek onderwerp. Het is een open proces en stakeholders komen samen in verschillende groepen. Door korte, repeterende terugkoppelingen te geven, krijgen deelnemers een holistische blik op het onderwerp.
Charrette wordt in de praktijk bijvoorbeeld toegepast bij processen rondom vastgoed- of stadsontwikkeling. Het is echter zeker mogelijk om het toe te passen bij elk proces met meerdere variabelen en stakeholders.
stap 1:
in kaart brengen
Hieronder zie je een aantal zaken om rekening mee te houden voor een succesvolle toepassing van de charrette methode.
In de voorbereiding:
o
Zorg dat de juiste stakeholders aanwezig zijn. Denk aan alle groepen die belang hebben bij het resultaat, beïnvloed worden of kunnen besluiten.
o
Definieer helder het doel van de charrette en de verschillende deelsessies en brief elke deelnemer hierover.
o
Regel een goede facilitator voor het proces die mensen kan sturen op een snelle uitkomst, maar ook zorgt dat iedereen aan boord blijft.
o
Verzamel de juiste data om snel vragen te kunnen beantwoorden in het proces.
In de uitvoering:
1
Creëer subgroepen van alle aanwezigen van maximaal zeven mensen. Zorg voor een diverse samenstelling per subgroep. Je iedereen ook een expert rol geven, om te redeneren vanuit een bepaald perspectief.
2
Geef elke subgroep een specifiek onderwerp. Stel vast hoe lang over dit onderwerp mag worden gebrainstormd. Je kan een stilte aan het begin inplannen waarin iedereen zijn/haar ideeën formuleert voordat je start met discussiëren.
3
Laat alle subgroepen bijeenkomen als de tijd voorbij. Deel en bediscussieer de resultaten. Kies de beste ideeën op basis van kwaliteit en op democratische wijze.
4
Prioriteer de ideeën. Maak op basis hiervan een plan van aanpak om uit te voeren.
Verdere bronnen en materialen over de charrette methode:
o
Gebruik deze toolkit om te zien hoe een charrette in detail is uitgewerkt voor het verduurzamen van gebouwen.
o
Lees een evaluatie van de charrette methode in dit academisch artikel over de toepassing in een wederopbouw proces na de natuurramp in Fukushima, Japan, van 2011.
o
Ontdek meer voorbeelden van hoe de charrette methode is toegepast.
Het maken van voorspellingen is niet eenvoudig. Een oplossing hiervoor is het doen van een premortem, zoals bedacht door psycholoog Gary Klein. In ziekenhuizen wordt vaak een postmortem analyse gemaakt: een patiënt is overleden en de onderzoeker moet uitvinden wat de reden daarvoor was. Een premortem doet het tegenovergestelde: de onderzoeker moet zich inbeelden dat de patiënt gaat sterven en welke factoren dat hebben veroorzaakt.
Deze oefening kan je bijvoorbeeld ook toepassen op een plan dat je hebt gemaakt. Iemand vertelt je dat op een bepaalde tijd in de toekomst, zeg een paar maanden, jouw plan niet is geslaagd. Nu moet je beargumenteren waarom dit plan niet gelukt is en wat dit heeft veroorzaakt. Psychologisch onderzoek laat zien dat mensen rijkere en betere verklaringen kunnen geven als ze zeker weten dat iets gaat gebeuren, in plaats van als je vraagt wat er gaat gebeuren.
stap 2:
voorspellen
Houd rekening met de volgende zaken voor een succesvolle toepassing van de premortem methode.
In de voorbereiding:
o
Vind een relevante casus of plan waarin meerdere stakeholders een rol spelen.
o
Zorg voor een begeleider van de groep die de briefing maakt en tijdens de bijeenkomst coördineert. Dit kan een relevante rol voor bijvoorbeeld een projectmanager zijn.
In de uitvoering:
1
De begeleider verzamelt iedereen en laat weten dat hun casus of plan spectaculair gefaald heeft.
2
Iedereen schrijft individueel alle redenen op waarom het heeft gefaald, inclusief oorzaken die onwaarschijnlijk of mogelijk onbeleefd om te benoemen zijn.
3
Omstebeurt noemt iedereen een reden totdat alle verschillende redenen zijn benoemd.
4
De begeleider verzamelt alle ideeën en kijkt hoe het plan verbeterd kan worden.
Verdere bronnen en materialen over de premortem methode:
o
Lees hier een uitgebreidere toelichting van bedenker Gary Klein over de premortem
o
Uiteindelijk wil je een beslissing nemen: hiervoor kan het waardemodel helpen. In dit model staan de waardes die voor jou het meest belangrijk zijn. Deze hoeven niet altijd alleen met jezelf te maken hebben, maar kunnen ook jouw wereldbeeld weergeven. Deze waardes koppel je vervolgens aan de verschillende scenario’s voor een te nemen beslissing. Het scenario met de hoogste score is de beste optie om voor te gaan.
Indien je goed voorwerk hebt gedaan, zou je voor elk mogelijk scenario een precieze score moeten kunnen uitrekenen. Als dit lastig is, kan je ook een kwalitatieve analyse maken door te beschrijven hoe de verschillende scenario’s jouw waardes beïnvloeden.
stap 3:
beslissen
Houd rekening met de volgende zaken voor een succesvolle toepassing van het waardemodel.
In de voorbereiding:
o
Bepaal altijd eerst de score van je waardes voor een te nemen besluit. Hiermee voorkom je een discussie, met jezelf of anderen, over welk scenario het moet worden.
o
Het kan ook handig zijn om in een casus met verschillende stakeholders diverse waardes te hanteren. Hiermee krijg je inzicht in de impact van de scenario’s voor deze stakeholders.
In de uitvoering:
1
Bepaal welke waardes van belang zijn voor de te nemen beslissing.
2
Geef elke waarde een score tussen de 0 en 1: van onbelangrijk naar heel waardevol.
3
Vervolgens ga je voor elk scenario de waardes af en geef je ze een score tussen de 0 en 100.
4
Ten slotte vermenigvuldig je de scores van je waardes (tussen 0 en 1) met de scores van je waardes in elk scenario (tussen 0 en 100). Tel per scenario je waardes bij elkaar op en het scenario met de hoogste score wint.
Steven Johnson maakte in ‘Farsighted’ een waardemodel voor een beslissing die bioloog Charles Darwin moest nemen: ga ik trouwen of niet? Dit zag er als volgt uit:
Waardes
Score waarde
(tussen 0 en 1)
Scores scenario ‘niet trouwen’
(tussen 0 en 100)
Scores scenario ‘wel trouwen’
(tussen 0 en 100)
Weinig ruzie
0,25
80
30
Kinderen
0,75
0
70
Vrijheid
0,25
80
10
Lagere uitgaven
0,5
100
10
Diepgaande gesprekken in de mannenclub
0,1
80
40
Levenspartner
0,75
10
100
Als je vervolgens de score van jouw waarde vermenigvuldigt met de scores van het scenario, krijg je een totaalscore. Dus de score van de waarde ‘weinig ruzie’ is 0.25 en dit vermenigvuldig je met de score van ‘weinig ruzie’ in het scenario ‘niet trouwen’: 0.25 x 80 = 40.
Waardes
Scores scenario ‘niet trouwen’
(tussen 0 en 100)
Scores scenario ‘wel trouwen’
(tussen 0 en 100)
Weinig ruzie
20
7,5
Kinderen
0
52,5
Vrijheid
20
2,5
Lagere uitgaven
50
5
Diepgaande gesprekken in de mannenclub
8
4
Levenspartner
7,5
75
Totaal
105,5
144,5
Steven Johnson kwam erop uit dat, net zoals Darwin zelf, het de beste keuze was om wel te trouwen.
SOLFEM heeft ook een eigen voorbeeld van een methode om een complexe beslissing te nemen: KlimaatTafels. In dit spel gaan ongeveer 20 spelers bepalen hoe de energietransitie er uit moet zien. De spelers beslissen over de hoogte van emissies, kosten en draagvlak.
Klimaatbeleid is ingewikkeld, maar het spel helpt om een beeld te krijgen van de toekomst. Het is een methode voor stap 2, voorspellen. Ook heeft elke speler een eigen verhaal over de consequenties van de gemaakte keuzes. Ook kunnen de uitkomsten van alle spellen samen inzicht geven in welke toekomstscenario’s wenselijk zijn.
Een klassieke methode voor maken van een complex besluit is het maken van een ‘voors-en-tegens-lijstje’. Misschien heb je wel zo’n lijstje gemaakt wel eens gemaakt, bijvoorbeeld of je deze Verdieping wilde gaan doen, en zag dat er zo uit:
Waarom wel de verdieping Vooroordelen gaan doen
Waarom niet de verdieping Voordelen gaan doen.
Ik ben enorm nieuwsgierig geworden na het lezen van De Stemming om meer te leren over vooroordelen
De Stemming was al vrij lang en dit ziet er nog langer uit (klopt, red.)
Ik ben wel een beetje bang voor mijn eigen vooroordelen en wil deze voorkomen
Ik ben super slim en heb dus geen last van vooroordelen
Ik weet niet goed hoe ik complexe besluiten moet nemen
Ik moet nog (steeds) boodschappen doen
Mijn moeder wil dat ik niet te lang achter de computer zit maar als ik dit doe mag het wel (en kan ik nog steeds online Catan blijven spelen zonder dat ze het doorheeft)
Heee, loopt daar nu een kat buiten? Dat is gek, ik heb die nog nog nooit gezien. Van wie is deze kat? Hoezo is die niet binnen? Wat is de naam van deze kat? Wat is een kat eigenlijk? Even opzoeken hoor.
Hoewel je natuurlijk prima op basis van zo’n lijstje een goede beslissing kan nemen, kunnen de methodes van dit hoofdstuk je helpen om dit beter te doen. Een goed proces zorgt namelijk voor een hogere kans voor betere besluiten. En zo’n lijstje is mogelijk ook onvoldoende voor echt complexe beslissingen.
Dit was het einde van deel 2 van deze verdieping. In deel 3 krijg je een samenvatting van de vorige hoofdstukken, een reflectie op vooroordelen, overzicht van gebruikte en nieuwe bronnen en een quiz waarin je jezelf kan testen op de opgedane kennis.