Wanneer Systeem 1 het moeilijk krijgt, vraag het om hulp in van Systeem 2. Door het volgen van (aangeleerde) procedures en regels los je een probleem met dit systeem op. Ook kan je met Systeem 2 de verschillen tussen opties in kaart brengen waardoor je betere keuzes kan maken. Daardoor kan je complexe vragen toch oplossen.
Je gebruikt Systeem 2 bijvoorbeeld ook in de volgende situaties:
1
Parkeren in een kleine parkeerplaats
2
Sneller lopen dan je normaal gesproken doet
3
Het focussen op een specifieke stem in een drukke omgeving
Wat de acties van Systeem 2 gemeen hebben, is dat ze moeite kosten. Indien je je dus niet focust op de taak die voor je ligt, wordt het erg lastig om het uit te voeren. Deze focus zorgt er ook voor dat je jezelf ook afsluit voor wat er om je heen gebeurd.
Voor de meeste, zowel grote als kleine, activiteiten die je onderneemt, is Systeem 1 de baas. Je hebt misschien het gevoel dat Systeem 2 jouw beslissingen domineert, maar voor iedereen geldt dat Systeem 1 aan de knoppen zit. Psycholoog Daniel Kahneman gebruikte hiervoor een mooie metafoor in zijn boek over de twee systemen, Ons Feilbare Denken:
In het onwaarschijnlijke scenario dat dit boek zou worden verfilmd, zou Systeem 2 zelf geloven de hoofdrolspeler te zijn terwijl het maar een bijrol heeft.
Systeem 2 komt eigenlijk pas in actie wanneer een gebeurtenis de wereld van Systeem 1 op z’n kop zet. Om de opdracht uit het filmpje uit te voeren, tellen hoe vaak de spelers in het wit de bal overgooien, was het bijvoorbeeld noodzakelijk om Systeem 2 in te schakelen. Dit had wel als gevolg dat er geen energie meer over was voor Systeem 1 om de gorilla te herkennen.
Hierdoor wordt Systeem 2 lui. Het wil echt niet in actie komen als het niet hoeft. Zo kan Systeem 1 snel en efficiënt de beschikbare energie inzetten. Deze luiheid van Systeem 2 zit diep in ons ingebouwd: het kost de nodige moeite om Systeem 2 te activeren. Maar als Systeem 2 actief wordt, bepaalt het in principe ook wat jouw reactie is. Hierbij leunt Systeem 2 wel op Systeem 1, vaak neemt het ideeën en gevoelens over.
De luiheid van Systeem 2 in beeld gebracht. Wat wil je proberen te doen?
Systeem 2 kunnen we, net zoals Systeem 1, een ‘karakter’ geven. Deze verzameling van eigenschappen, weergegeven in de tabel hieronder, geven je een beter idee welke acties bij Systeem 2 horen.
Acteert traag, bewust en niet te vaak
Gebruikt veel energie en heeft beperkte capaciteit
De auteur van de gedachtes die we hebben
Grijpt in wanneer Systeem 1 het probleem niet kan oplossen.
Volgt regels en procedures
Kan keuzes maken tussen verschillende opties
Kan redeneren, plannen en complexe berekeningen te maken
Is voorzichtig en bedachtzaam
Neemt vaak suggesties van Systeem 1 over
Kan suggesties van Systeem 1 weerstaan door te vertragen en te analyseren
Je hebt kennisgemaakt met Systeem 1 en 2. Nu weet je op hoofdlijnen hoe deze systemen functioneren en jouw leven beïnvloeden. Echter, dit is de theorie: hoe zit het in de praktijk?
Doe hier de volgende, korte quiz. Probeer de antwoorden zo snel mogelijk te beantwoorden. Lees daarna de uitleg onder de quiz.
Vul bij elke vraag een cijfer als antwoord in. Dus bijvoorbeeld 5 en niet ‘vijf’.
De vragen komen uit de ‘Cognitive Reflection Test’ gemaakt door psycholoog Shane Frederick of zijn hierop gebaseerd. De vragen hebben allemaal een intuïtief antwoord, voorgesteld door Systeem 1, maar dit zijn niet de goede antwoorden. Om de goede antwoorden te geven, is een activatie van Systeem 2 nodig. Hiervoor moet je je wel eerst realiseren dat de antwoorden van Systeem 1 fout zijn en waarom dat zo is.
Het is heel menselijk om de antwoorden fout te hebben, zeker als je de quiz snel hebt beantwoord. Zelfs als mensen erop worden gewezen om langer over de vragen na te denken, worden er nog steeds fouten gemaakt. Dit laat zien dat Systeem 2 niet altijd direct ingrijpt als Systeem een fout maakt.
N.B. Doe deze optelsom in je hoofd, gebruik geen pen of papier.
Neem 1000 en tel de volgende getallen erbij op:
Wat is het nieuwe totaal?
Het antwoord is 4100. Veel mensen komen uit op 5000. Dit komt door de verwarring in onze hersenen met de decimale reeks. Het springt snel naar het hoogste decimaal (100 in plaats van 10), waardoor je het verkeerd optelt.
1. Er staan drie verzegelde dozen voor je. Eentje bevat een prijs, de andere twee zijn leeg. Je weet niet welke doos de prijs bevat.
2. Je kiest een doos maar maakt hem nog niet open.
3. Iemand anders, die weet in welke doos de prijs zit, verwijdert een van de andere twee dozen. Er blijven twee dozen over: in een van deze twee zit de prijs.
4. Je hebt nu twee opties: behoud je eigen doos en maak deze open of kies de andere doos om open te maken.
Welke optie kies je?
De beste optie is om de andere doos te kiezen. De kans dat hierin de prijs zit, is twee keer zo groot. Mogelijk dacht je dat de kans 50% was en dat het niet uitmaakt voor welke optie je kiest. Dit maakt wel uit: laten we het hier kort uitleggen.
Indien je twee keuzes hebt waarover je geen enkele informatie hebt, heb je 50% kans om de goede te kiezen. Echter, in dit voorbeeld heb je wel informatie. Iemand anders, met kennis van de inhoud van de dozen, heeft namelijk een slechte keus weggehaald. Jij hebt twee opties: puur gokken (je eigen doos behouden) of meegaan in de gefilterde keus van de ander (de andere doos kiezen). Over de laatste optie heb je meer informatie, waardoor de kans groter wordt dat in de andere doos de prijs zit.
Behoefte aan nog meer uitleg? Kijk dan bijvoorbeeld hier.
Je hebt gezien dat je zowel Systeem 1 als Systeem 2 nodig hebt voor het oplossen van problemen. De praktijk leert dat dit niet altijd goed gaat. Het kan leiden tot een foute oplossing bij een som, maar ook tot vooroordelen. Maar hoe worden deze nu precies veroorzaakt?
Ontdek in het volgende hoofdstuk hoe de samenwerking van Systeem 1 en 2 leidt tot vooroordelen.
Tsjaa, het was te verwachten dat dit nummer niet heel veel motivatie voor Systeem 2 zou geven om in actie te komen.
Feitelijk juist, Systeem 2 wordt inderdaad wel heel blauw aangegeven in dit beeld. Systeem 2 is natuurlijk ook wel van de structuren. Echter, geen effect op de activatie van Systeem 2.
Dit nummer produceert in ieder geval genoeg geluid, maar helaas nog geen effect op Systeem 2. Misschien heeft jouw Systeem 1 het ook al snel weer uitgezet. Laat we maar verder gaan met dit hoofdstuk.